โรคกระเพาะอักเสบ

โรคกระเพาะอักเสบ Peptic Disease

source: รายการตะลุยโรงหมอ
รศ. นพ. นุสนธิ์ กลัดเจริญ
(ู้เชี่ยวชาญระบบกระเพาะอาหาร และตับ โรงพยาบาลบำรุงราษฏร์

โรคกระเพาะอักเสบ คือภาวะกระเพาะอาหารเกิดการอักเสบ บวม แดง ซึ่งเกิดจากกระเพาะอาหารถูกบางสิ่งรบกวน ทำให้เกิดการระคายเคืองขึ้น จนเยื่อบุกระเพาะเกิดเป็นผื่น และอักเสบซึ่งถ้าปล่อยทิ้งไว้ ก็อาจลุกลามกลายเป็นแผลในกระเพาะอาหารได้

ปกติแบคทีเรียส่วนใหญ่เมื่อถึงกระเพาะมักจะตายหมดเพราะว่ากระเพาะอาหารมีน้ำย่อยซึ่งมีฤทธิ์เป็นกรด ซึ่งฆ่าเชื้อได้แต่มีแบคทีเรีย Helicobacter pylori ซึ่งวิวัฒนาการทนกรดในกระเพาะอาหารได้ แต่เดิมเรามักจะเชื่อกันว่าโรคกระเพาะอาหารอักเสบ โรคแผลในกระเพาะอาหาร เกิดจากกรดออกมามากเกินไป ทำลายเยื่อของตัวเอง แต่จริงๆ แล้วเกิดจากเชื้อ Helicobacter pylori

สรุปสาเหตุที่ทำให้กระเพาะอาหารอักเสบ

1. อาหาร หรือยาบางชนิด เช่น ยาแอสไพริน หรือยาแก้ปวดข้อ ปวดกระดูก
2. แบคทีเรีย โดยปกติแบคทีเรียจะไม่สามารถทนกรดในกระเพาะอาหารได้ แต่ยกเว้นแบคทีเรียที่ชื่อ Helicobacter pylori ซึ่งส่งผลให้กระเพาะเกิดการอักเสบได้
3. มีกรดในกระเพาะมากเกินไป

โรคกระเพาะอักเสบ จะปวดแน่น ตรงกลางท้องช่วงบน อาการพวกนี้จะแตกต่างกันตามเกณฑ์อายุ ยิ่งอายุมากอาการของโรคยิ่งน้อย

การรักษา
จุดประสงค์ของการรักษากระเพาะอาหารอักเสบ คือ
1. บรรเทาอาการปวดท้อง
2. รักษาการอักเสบของเยื่อบุกระเพาะอาหาร
3. ป้องกันการเกิดซ้ำ
4. ป้องกันภาวะแทรกซ้อน

1. การบรรเทาอาการปวดท้อง ใช้หลักการของด่างมาสะเทิ้นกรดภายในกระเพาะ ยาที่นิยมใช้คือยาธาตุน้ำขาว(Alum milk) หรือใช้เป็นยาเม็ดอลูมิเนียม ไฮดรอกไซด์ก็ได้ผลเช่นกัน ซึ่งในกรณีของยาเม็ดควรเคี้ยวก่อนกลืนเพราะยาเม็ดบางชนิดแตกตัวในกระเพาะ อาหารช้า ยากลุ่มนี้จะรับประทานก่อนอาหาร 3เวลา หรืออาจรับประทานเพิ่มเติมเมื่อมีการปวดระหว่างมื้อ นอกจากนี้ควรเลี่ยงอาหารรสจัด น้ำอัดลม กาแฟซึ่งอาจกระตุ้นอาการปวดท้อง

2. การรักษาการอักเสบของเยื่อบุกระเพาะอาหาร ใช้ยารักษานาน 14วัน นิยมใช้ยาลดการหลั่งกรด(Acid suppression) ได้แก่ ยากลุ่ม H2 receptor antagonists หรือยากลุ่ม Proton pump inhibitors เพราะหาซื้อได้สะดวกตามร้านขายยา ส่วนยากลุ่ม Cytoprotective เช่น Sucralfate หรือ Bismuth ก็สามารถใช้ได้

3. การป้องกันการเกิดซ้ำ คือการป้องกันสาเหตุของโรคกระเพาะอาหารอักเสบ โดยหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ความเครียด หรือยาแก้ปวดข้อ การออกกำลังกายเพื่อให้สุขภาพแข็งแรงก็เป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการป้องกันโรค

4. การป้องกันภาวะแทรกซ้อน ส่วนใหญ่ภาวะแทรกซ้อนมักเกิดจากยาแก้ปวดข้อ เนื่องจากยานี้จะลดอาการปวดได้ขณะที่ยากัดกระเพาะ ทำให้อาการปวดท้องซึ่งเป็นอาการเตือนถูกบดบัง ภาวะแทรกซ้อนมักเกิดในผู้ป่วยสูงอายุ ผู้ป่วยที่มีประวัติเป็นแผลในกระเพาะมาก่อน ผู้ป่วยที่รับประทานยาชุด-ยาลูกกลอน เมื่อเกิดภาวะแทรกซ้อนขึ้นมา การรักษามักจะต้องใช้การส่องกล้องรักษาหรืออาจต้องผ่าตัดถ้ามีกระเพาะอาหารทะลุ